عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
28
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
بندهء خاص ملك باش كه با داغ ملك * روزها ايمنى از شحنه و شبها ز عسس هر كه او نام كسى يافت ، از اين درگه يافت * اى برادر كس او باش و مينديش ز كس على بن موسى الرّضا ع گفت « اذا قال العبد بسم اللَّه فمعناه و سمت نفسى بسمة ربّى . » خداوندا داغ تو دارم و بدان شادم اما از بود خود بفريادم ، كريما بود من از پيش من برگير كه بود تو راست كرد همه كارم . پير طريقت گفت : الهى ! نور تو چراغ معرفت بيفروخت دل من افزونى است . گواهى تو ترجمانى من بكردند نداء من افزونى است ، قرب تو چراغ وجد بيفروخت همت من افزونى است ، ارادت تو كار من بساخت جهد من افزونى است ، بود تو كار من راست كرد بود من افزونى است . الهى از بود خود چه ديدم مگر بلا و عنا ؟ و از بود تو همه عطا است و وفا اى ببرّ پيدا و بكرم هويدا ، ناكرده كرده گير كرد رهى و آن كن كه از تو سزا . » اگر كسى گويد نامهاى خدا فراوانند در نصوص كتاب و سنّت و همه بزرگوارند و ازلى و پاك و نيكو چه حكمت را ايتاء قرآن عظيم به اين سه نام كرد ؟ و از همه اين اختيار كرد و برين نيفزود ؟ جواب آنست كه دو معنى را اين سه نام اختيار كرد و بر ان اقتصار افتاد : - يكى كه تا كار بر بندگان خود در نام خود آسان كند و از ثواب ايشان هيچيز « 1 » نكاهد ، دانست كه ايشان طاقت ذكر و حفظ آن نامهاى فراوان ندارند ، و اگر بعضى توانند بيشترين آنند كه درمانند ، و در حسرت فوت آن بمانند ، پس معانى آن نامها درين سه نام جمع كرده و معانى آن سه قسم است : - قسمى جلال و هيبت راست ، قسمتى نعمت و تربيت راست ، قسمى رحمت و مغفرت راست . هر چه جلال و هيبت است در نام - اللَّه - تعبيه كرد ، و هر چه نعمت و تربيت است در نام - رحمن - هر چه رحمت و مغفرت است در نام - رحيم - تا گفتن آن بر بنده آسان باشد و ثواب وى فراوان ، و رأفت و رحمت اللَّه بر وى بىكران . معنى ديگر آنست - كه ربّ العالمين مصطفى را بخلق فرستاد و خلق در آن زمان
--> ( 1 ) كذا فى الاصل